Прекин на производството на нафта во НИС и лиценцата од САД
Сега е официјално: погонот на Нафтената индустрија на Србија (НИС) го прекинува производството на нафта. Ова го објави претседателот на Србија, Александар Вучиќ, во вторникот, 2 декември 2025 година, по недели исчекување и наизменично оптимизам и лоши прогнози. Тој ги информираше граѓаните дека Соединетите Американски Државине ја издале потребната лиценца за продолжување на работата на Рафинеријата.
Иако најавите за воведување американски санкции против НИС – траат веќе неколку месеци, српските власти дури неодамна посегнаа по наоѓање решение.
Кои одлуки ја доведоа Србија до состојба на сериозна енергетска криза, што мораше да се направи подобро и кои се потенцијалните решенија?
Ова беа некои од прашањата на кои експертите за енергија и економија се обидоа да одговорат преку дебатата „Енергетската безбедност на Србија во светлината на актуелната криза – предизвици и решенија“, што ја организираа во Белград Фондацијата Центар за демократија и Фондацијата Фридрих Еберт, блиска до германските владејачки христијански демократи (ЦДУ/ЦСУ).
„Димензионално-планска шизофренија“
Прекумерното потпирање на увоз на енергија од други земји, занемарувањето на локалните ресурси, како и отсуството на систематска и долгорочна енергетска политика беа оценети од учесниците на панелот како некои од главните причини за моменталната енергетска криза во Србија.
Како што истакна Дамир Диздаревиќ, програмски координатор на Фондацијата „БФПЕ за одговорно општество“, на Србија континуирано ѝ недостасува визија за тоа што сака да постигне на долг рок. Усвојувањето на меѓусебно неконзистентни документи и непланираното донесување одлуки „достигнуваат до димензионално-планска шизофренија“, што предизвика недостаток на енергенси.
„Ми се чини дека ставивме многу карти на пропаста на целата глобална климатска приказна, а всушност ни тие карти не ги одигравме како што треба. На крајот на краиштата, немаме јаглен, немаме доволно енергија за сите наши потреби, а камоли за очекуваниот раст на побарувачката за електрична енергија и тоа е нашиот клучен и главен проблем“, рече Диздаревиќ.
Занемарување на ресурсите на сопствената земја: сонце, ветер, биогас
Како друг аспект на причината за енергетската криза, Илија Батас Бјелиќ од Институтот за технички науки на Српската академија на науките и уметностите (САНУ) го нагласи отсуството на суверенитет во прашањето за снабдување со нафта и гас и прекумерната зависност од други земји.
DW
