Студентскиот движење во Србија најавува самостоен настап на претстојните парламентарни избори и одбива формална соработка со опозициските партии. Опозицијата, пак, повикува на заеднички фронт против власта на претседателот Александар Вучиќ.Прашањето е: каде точно заглави меѓусебната соработка?
Студентскиот услов најдобро ја илустрира дистанцата меѓу двете страни. „Нашето единствено барање е на листата да нема активни политичари“, вели Ања од Електротехничкиот факултет во Белград, наведувајќи дека студентското движење ужива силна доверба кај граѓаните, што го потврдуваат масовните собири и акциите за собирање потписи.
На 28 декември, студентите собраа околу 400.000 потписи за поддршка. Сепак, станува збор за неофицијална форма на поддршка кон движењето кое се спротивставува на политичкиот гигант што влегува во петнаесеттата година од својата власт.
Од опозицискиот блок, копретседателот на Зелено-левиот фронт, Радомир Лазовиќ, смета дека вистинските промени се можни само доколку сите антирежимски сили настапат здружено.
„Сметам дека за победа на изборите е најдобро да се постигне заеднички договор на сите антирежимски сили. На тоа повикуваме уште од средината на минатата година. Да го направевме тоа тогаш, верувам дека веќе ќе имавме избори, а вака му оставивме многу време на Вучиќ да се консолидира“, вели Лазовиќ.
Политичките аналитичари предупредуваат дека студентската дистанца од опозицијата не е само тактичко прашање. Драган Поповиќ од Центарот за практична политика потсетува дека долгогодишната сатанизација на опозицијата од провладините медиуми создава општа недоверба — не само кон власта, туку и кон самата идеја за партиска политика.
„Во тој контекст го разбирам колебањето на студентското движење покрет да влезе во поблиски контакти со опозицијата“, додава Поповиќ.
Состојбата на медиумската сцена ја отсликуваат и податоците на организацијата „Репортери без граници“, според кои Србија се наоѓа на 96. место во светот по медиумски слободи. Лазовиќ потсетува и на другите механизми на власта — контрола врз медиумите, притисок врз правосудството и намерно предизвикување поделби во антирежимскиот блок.
„Поради тоа немаме луксуз да не се обединиме во еден фронт. Тој не мора да биде една изборна листа, но сите мора да работат заедно на промена на власта и да се поддржуваат меѓусебно“, вели Лазовиќ.
Грешките на опозицијата
Притисоците на власта не се единствена причина за недовербата. Универзитетскиот професор во пензија Чедомир Чупиќ смета дека и самата опозиција придонела кон губење на кредибилитетот. Клучен момент, според него, бил договорот од 2024 година со иницијативата „ПроГлас“, во кој стоеше дека ќе се бојкотираат изборите доколку не се подобрат изборните услови. Сепак, дел од потписниците подоцна ја формираа коалицијата „Ја избирам борбата“ и сепак излегоа на избори.
„Свежите сеќавања зборуваат многу за тоа која е опозицијата и како се однесува. Загрижувачки е и тоа што дел од оние кои останаа принципиелни тогаш, денес повторно се заедно со тие што го прекршија договорот“, вели Чупиќ.
За да ја обнови изгубената доверба, според него, опозицијата треба да преземе одговорност — па дури и да размисли за оставки. Како пример го наведува случајот со лидерот на грчката Сириза, Алексис Ципрас, кој поднесе оставка по тежок изборен пораз во 2023 година.
DW
