По девет месеци релативно мирни протести, улиците на Србија повеќе не се полни со поворки од демонстранти, туку со сцени што личат на воена состојба. Судири меѓу демонстрантите и полицијата, палки, солзавец, димни бомби, факели и оштетени канцеларии на владејачката Српска напредна партија (СНС) се повторуваат ноќ по ноќ низ целата земја.
Неда Вребац од собирите на граѓаните на Нови Сад е на улиците со месеци. Вели дека луѓето се гневни и дека насилството на улиците е само реакција на насилството на режимот.
„Тргнавме голораки на бајонети“, вели Вребац за ДВ. „Јас лично, како и другите граѓани кои редовно одат на протести, се чувствуваме многу вознемирено, несигурно и небезбедно, а тоа е последица на фактот што живееме во фашизам, со сите негови манифестации“, додава Вребац.
Демонстрантите на улицата честопати не знаат дали се во конфликт со полицијата или параполицијата на Српската напредна партија. На социјалните мрежи се шират видеа на кои се гледаат групи млади мажи со фантомки и палки како ги напаѓаат демонстрантите, а медиумите пишуваат дека меѓу поддржувачите на СНС имало и луѓе кои претходно биле осудени за обиди за убиство, насилно однесување, па дури и поранешен лидер на навивачи кој бил осуден за убиство на францускиот навивач Брајс Татон во 2009 година.
„Владата, со помош на партиски криминалци, им објави улична војна на граѓаните. Но, нема повеќе повлекување, догорено е до нокти. Граѓаните сфатија дека нема веќе парламентаризам и демократија со мафијата, дека нема повеќе разговори со мафијата освен околу предавање на власта“, вели за ДВ Радивоје Јововиќ од Движењето на слободни граѓани.
Тој верува дека насилството на улиците е резултат на нервозата на владата, која не е во состојба да ја реши кризата.
„Власта е таа што одби да ги земе предвид праведните барања на протестот, таа што тргна со цокули по розите. Само што, се покажа дека овие рози се трнливи. СНС не ни веруваше кога рековме ‘пазете се од гневот на трпеливиот човек’, а сега извршија злосторства што го забрзаа нивниот крај“, додава Јововиќ.
Одговор на државата
Во меѓувреме, полицијата исто така почна да користи насилство. Граѓаните и медиумите снимија низа примери на полициска бруталност пред камера, а студентката од Белград, Николина Синѓелиќ, сведочеше дека командантот на Единицата за обезбедување на лица и објекти, Марко Кричак, „ја удирал со шлаканици и ја удирал со главата од ѕидот“, нарекувајќи ја „курва“.
„Велеше дека ќе ме соблече и ќе ме силува пред сите, дека сите ќе го гледаат тоа. Бев видливо бесна, тој рече ‘треба да ме замолиш да престанам да те тепам’, изјави Николина Синѓелиќ за телевизијата Н1.
Додека во текот на ноќта беа користени палки, во текот на денот следеа масовни апсења. Неколку режимски медиуми објавија видео на кое се гледаат млади мажи како клекнуваат на ѕид со рацете зад грб, додека по еден полицаец стои зад секој од нив.
Ова видео многумина ги потсети на сликите од воените логори, а Неда Вребац вели дека знае дека барем тројца од нив се дваесетгодишници кои биле приведени од полицијата иако не биле ниту на протестите. Еден од нив е Вукашин Курилиќ, чие семејство го познава лично.
„Тие се од мојот круг, поддржуваат сè, но не се активни учесници во протестот. Го уапсија на пат од продавницата.“
„Носел некои кеси и кога му се приближиле, тој се спротивставил, рекол – не направив ништо. Потоа го претресле, нашле пумпа за астма и помислиле дека е бибер спреј и го ставиле во полициско возило. Пред тоа немаше никакви прекршоци“, раскажува Неда Вребац за ДВ.
DW
